SISD- Maumeta (06/07)- Atendimentu ba benefisiariu idozus e invalidos no Bolsa da Mãe faze I tinan 2026 iha suku maumeta, postu administrativu bazartete Municipio Liquiça.
Programa Pensaun Sosial ba Benefisiáriu Idozus no Invalides, no mós Bolsa da Mãe, mak programa protesaun sosial ne’ebé Governu Timor-Leste implementa atu ajuda grupu vulnerável sira iha sosiedade. Programa ida-ne’e nia objetivu mak atu fó apoiu finanseiru ba ema idozu, ema ho invalides, no família ki’ik sira atu bele hadia moris loroloron no hatún nivel pobreza.
Pensaun Sosial ba Idozus no Invalidos fó benefísiu ba sidadaun sira ne’ebé tuir kritériu legal atu asegura katak sira hetan apoiu husi Estadu ba nesesidade bázika sira. Hanesan mos, programa Bolsa da Mãe fó asisténsia ba família vulnerável sira, liuliu ba inan no labarik sira, atu promove edukasaun, saúde, no dezenvolvimentu di’ak ba oan sira.
Liu husi programa sira-ne’e, Governu hakarak hamenus desigualdade sosial, hasa’e bem-estar povu nian, no garante katak grupu vulnerável sira hetan direitu ba protesaun sosial tuir prinsípiu justisa no solidariedade.
Iha implementasaun Programa Pensaun Sosial ba Benefisiáriu Idozus no Invalides no Bolsa da Mãe, lideransa komunitária sira, hanesan Xefe Suku no estrutura sira iha Suku Maumeta, iha papél importante tebes. Sira ajuda identifica família no benefisiáriu ne’ebé tuir kritériu, halo verifikasaun dadus, fó informasaun kona-ba programa, no fasilita komunikasaun entre komunidade ho instituisaun Governu sira. Kolaborasaun entre lideransa komunitária no Governu kontribui atu programa sira-ne’e bele implementa ho di’ak, transparente, no to’o ba benefisiáriu sira ne’ebé duni presiza apoiu.

Victor da Silva nu’udar Xefe Suku Maumeta hateten, Orariu atendimentu ba pagamentus idozus no Invalidez no mos Bolsa da Mãe husi Banku BNCTL atende komunidade ho diak iha suku maumeta, liliu ba benefisiariu Invalidez ne’ebe ho kondisaun lao la diak la konsege mai foti iha suku, Banku sei ajuda fasilita benefifiariu ne’e ho ba halo atendimentu to’o uma.
Iha benefisiariu balun ne’ebe labele asesu ona ba pensaun refere tanba balun rezistadu ona ho pensaun Veteranu ho razaun ida ne’e benefisiariu refere labele asesu ona ba pensaun Idozus nian, no mos ba Bolsa da Mãe nian balun eskluidu liliu ba sira ne’ebe ho profisaun Funsionariu Publiku no servisu iha rai liur.
Iha Suku Maumeta ne’e mos iha dadus idozus no Invaliduz hamutuk 324 no dadus Benefisiariu ba Bolsa da Mãe hamutuk 131, dadus ne’ebe rezistada iha Sistema fasilita mai suku husi MSSI.
Iha implementasaun pagamentu Programa Pensaun Sosial ba Benefisiáriu Idozus no Invalides no Bolsa da Mãe, iha koordinasaun entre Ministériu Solidariedade Sosial no Inkluzaun (MSSI), Banco Nacional de Comércio de Timor-Leste (BNCTL), no lideransa lokal iha Suku Maumeta.
Primeiru, MSSI prepara no valida lista benefisiáriu sira no montante pagamentu. Depois, MSSI haruka dadus ofisiál ba BNCTL atu prepara osan pagamentu tuir lista benefisiáriu sira.
BNCTL organiza prosesu pagamentu no koordena ho autoridade lokal, hanesan Administrasaun Munisípiu, Xefe Postu Administrativu, Xefe Suku, no lideransa aldeia sira, atu determina loron, oras, no fatin pagamentu. Lideransa komunitária sira ajuda hato’o informasaun ba benefisiáriu sira kona-ba kalendáriu pagamentu no ajuda organiza benefisiáriu sira iha fatin pagamentu.
Iha loron pagamentu, benefisiáriu sira tenke lori dokumentu identidade ne’ebé válidu atu halo verifikasaun antes simu benefísiu. Depois de prosesu verifikasaun remata, BNCTL entrega osan ba benefisiáriu sira tuir lista ofisiál.
Depois pagamentu remata, BNCTL prepara relatóriu no haruka fila ba MSSI hanesan prova katak pagamentu hala’o tiha ona. Bainhira iha problema ka reclamasaun ruma, MSSI, BNCTL, no lideransa lokal sira servisu hamutuk atu buka solusaun.

Iha pagamentus pensaun social ohin loron iha suku maumeta, benefisiariu idozus ho naran Mariano Da Silva Maubere, mai husi Aldeia maumetalau ho idade 61 anos hateten; Programa Governu nian ida ne’ebe fo kada fulan 3 ne’e ajuda netik kompleta nesesidade balun ba moris loron -loron nian.
Maske iha tempu balun antes tama ba fulan 3 atu simu pensaun social refere ami hala’o atividade agrikultura kuda modo, maibe dala barak ami nia modo hanesan aifarina tahan hodi mai Merkadu sei la folin, ami uza netik osan husi governu nian ne’e hodi kompleta ami nia nesidade ba loron balun. Osan ne’e mos ajuda ami bele sosa oan sira nia sasan ba presiza eskola nian-hateten Mariano iha Pagamentus idozus iha sede suku maumeta (06/07).

Husi Programa Bolsa da Mãe nian, benefisiaria ho naran Esmeralda Pinto, husi Aldeia Darumudapu, suku maumeta postu adminstrativu Bazartete Municipiu Liquiça hateten iha entervista husi Ekipa SISD-Maumeta ; programa bolsa da mãe ne’e uluk governu fo tinan ida dala rua, kada vez dala ida deit iha tinan 2026 ne’e. Iha tinan kotuk hau simu dala ida deit ba hau nia oan nain ida, maibe hau ba rezistu no kompleta ona dokumentu iha social ba hau nia oan segundu maibe no final hau nia oan segundu nafatin la hetan osan pensaun Bolsa da mãe refere.
Esmeralda husu ba parte governu atu tau matan ba Sistema atualizasaun dadus benifisiariu Bolsa da Mãe nian atu nune’e iha loron pagamentu labele mosu problema hanesan osan la to’o dadus oan nian ida la bele asesu ba. “Ha’u husu ba governu tau matan ba labarik sira, tanba labarik sira mak gerasaun foun ba nasaun ida ne’e nian”.

Hateten mos husi benefisiariu invalidez, Alberto dos santos husi aldeia caimegohou suku maumeta postu adminstrativu Bazartete Municipiu Liquiça; “ Ha’u nia pensaun social ba invalidez nian hau asesu diak ba kada fulan tolu ajuda tebes hau kompleta hau nia nesesidade ba tempu balun, maibe hau nia oan mos asesu ba Bolsa da Mãe maibe iha tinan 2026 ne’e hau ba eskola foti deklarasaun hodi ba kompleta iha social maibe sempre dehan falha, hau nafatin esforsu to’o halo konfirmasaun to banku dehan hau nia oan nain rua naran kompletu iha Lista ho nun’e bele asesu ba pagamentu ohin loron.
” Hau husu ba Governu atu toma kontrolu ba Sistema social nian atu fasilita ami povu bele asesu ba ho fasil labele hamosu problema bainhira loron pagamentu to’o.” Hateten Alberto iha entervista Ekipa SSID-Maumeta, (06/07)
Programa Pensaun Sosial ba Benefisiáriu Idozus no Invalides no Bolsa da Mãe iha papél importante tebes iha hadi’a bem-estar povu no fó protesaun sosial ba grupu vulnerável sira iha Timor-Leste. Liu husi apoiu finanseiru ne’ebé Governu fó, benefisiáriu sira bele ajuda suporta nesesidade bázika sira, hanesan hahán, saúde, edukasaun no nesesidade importante seluk.
Programa sira-ne’e mós kontribui atu hamenus pobreza, hasa’e dignidade ema nian, no promove inkluzaun sosial ba idozus, ema ho invalides, no família vulnerável sira. Atu programa sira-ne’e kontinua fó benefísiu ho di’ak liután, importante atu iha implementasaun ne’ebé transparente, distribuisaun ne’ebé pontual, no monitorizasaun ne’ebé efetivu.
Ho nune’e, Programa Pensaun Sosial ba Benefisiáriu Idozus no Invalides no Bolsa da Mãe kontinua sai instrumentu importante ida ba dezenvolvimentu sosial no atu garante moris di’ak liu ba komunidade suku maumeta, liuliu ba sira ne’ebé presiza apoiu husi Estadu.
Hakerek : Equipa SISD – Maumeta
Edit : Administrador SISD – Maumeta
Leave a Reply