Mehi mak nudar janela ida ba ita nia subkonsiente ba hanoin, sentimentu  no memoria sira ne’ebe kahur malu.

Dala balun mehi ne’ebe ita imajina ikus mai la sai realidade hela deit ho mehi, ikus mai ita asumi responsablidade seluk ne’ebe ita rasik nunka nunka hatene.

Realidade ne’e monu los ba Lian nain, Selvino Ribeiro dos Santos ne’ebe moris iha suco Maumeta, posto Bazartete Municipiu Liquisa iha loron 03 fulan marcu tinan 1957.

Selvino Ribeiro dos Santos ho naran bolu Avino wainhira sei kiik ho viagen moris iha tempu ne’ebe defisil iha momentu ne’eba mai ho nia mehi ne’ebe as maske  iha ninia lalatak rasik hakarak sai ema matenek ida,  ba nia mehi ne’e  hanesan mehi ida ne’ebé hodi haforca ninia kareira sira maske iha okupasaun kolonializasaun tempu portuguesa nia ukun nia hahu fahe matenek natureza ne’ebe iha hodi hahu hanorin alfabetizasaun ba ninia kolega sira maeke iha iha funu laran.

Maske la ho kursu ne’ebe boot avino ne’ebe ho nia kodiku fo laran hadomi ne’e iha tinan rihun ida atus sia hitu nuluu resin tolu (1973) konsege remata ninia studo iha quarta klase (eskola la hotu).

Mane ho nia altura 170 cm ne’e ho matenek natureza ne’ebe iha ho nia esperincia sira nudar manorin nain analfabetizasaun iha dekada ida liu ba halo nia sai kuinesedu nune’e iha tinan rihun ida atus sia hitu nule resin haat (1974) nia asumi responsablidade simu knar nudar ajudante hodi apoiu suco Maumeta iha momentu ne’eba.

Abino ne’ebe ho nia zodiaku Aries ne’e hahu hanorin analfabetizasaun iha tinan rihun ida atus sia hitu nulu resin neen (1976) no termina ninia kareira ne’e iha tinan rihun ida atus sia hitu nulu resin sia(1979).   

Tempu kontinua lao avino ne’ebe gosta tebe bola ne’e entre tinan rihun ida atus sia hitu nulu resin sia (1979) hetan kapturada husi forca militariu Indonesia no hetan kastigu durante tinan ida nia laran iha momentu ne’eba.

Selvino Ribeiro dos Santos hafoin kapturadu halo nia sai konfuzaun maske nune’e iha tinan rihun ida atus sia walu nulu resin tolu (1983) hetan oportunidade no haknar an nudar funsionariu kontratatu husi badan kependudukan dan keluarga berencana nasional (BKKBN).

Avino ne’ebe ho nia jogador favoritu Cristiano Ronaldo ne’e hafoin haknar an nudar servidor estadu iha tempu okupasaun Indonesia ho nia esperiencia lubuk ida nune’e iha tinan rihun ida atus sia sia nulu resin tolu (1993) asumi responsablidade nudar kepala desa (xefe do suco) iha nia rain suco Maumeta rasik durante tinan hitu (7) nia laran to’o iha tinan rihun ida atus sia sia nulu resin sia (1999) to’o Timor Leste ukun rasik an.

Aifuan domin husi Maubruma no inan Bidau han batar daan, aifarina, fehuk no gosta mos lee livru wainhira iha tempu mamuk iha ninia atividades sira hafoin Timor Leste hetan ninia indepedensia liu husi referendum iha tinan rihun rua tolu (2003) Maumeta oan sira kontinua fo fiar ba avino hodi tau matan ba povu iha suco Maumeta durante tinan tolu nia laran (2003-2005).

Mane esperiente durante dekada rua ne’e forma ona uma kain ho Ilda dos Santos Oliveira no haraik ona aifuan domin nain tolu (3) mane nain rua no feto ida (1) no oras ne’e dadaun oan mane haknar an nudar servidor estadu iha seitor seguransa (PNTL) no oan feto haknar an nudar mediku ida iha sentru Saude Maubara.

Avino ne’ebe ho kor favoritu matak ne’e nudar oan dala lima (5) husi maun alin nain neen (6) feto tolu(3) mane tolu(3) wainhira iha tempu kolonial nia ukun nudar mos toka dor violino ida hodi hodi anima populasaun sira iha tempu defisil nia laran.

Gerasaun husi uma lisan Meta Loe Karbau ne’ebe oras ne’e dadaun ho idade ne’ebe avansado ona ho esperincia liderasan ne’ebe nia asumi durante vida adultu nian eis xefe do suco Maumeta ne’e kontinua hetan fiar husi komunidade sira hodi asumi responsablidade nudar lia nain iha estrutura suco Maumeta.

Hakerek          : Equipa formando/a Jonal Parede Dijital Suco Maumeta

Revizaun         : Equipa formador Jornal Parede Dijital DNDM SEKOMS